ฉบับล่าสุดคือฉบับไหน
Incoterms 2020 คือฉบับที่ใช้อยู่ มีผลบังคับใช้ตั้งแต่ 1 มกราคม 2563 และยังเป็นฉบับปัจจุบันในปี 2569
ไม่มี Incoterms 2026 และไม่มี Incoterms 2025 ถ้าเจอใบเสนอราคาหรือสัญญาที่อ้างถึงฉบับเหล่านี้ แปลว่ากำลังอ้างกฎที่ไม่มีอยู่จริง
คนเข้าใจผิดกันเยอะเพราะคิดว่ากฎชุดนี้อัปเดตทุกปีเหมือนตารางภาษี ความจริงคือสภาหอการค้านานาชาติ (ICC) ปรับปรุงประมาณทุกสิบปี คือ ปี 2543 2553 และ 2563 ฉบับถัดไปคาดว่าราวปี 2573 แต่ยังไม่มีประกาศวันที่แน่นอน
อีกสาเหตุคือเว็บไซต์จำนวนมากใส่ปีปัจจุบันในหัวข้อบทความเพื่อให้ติดอันดับค้นหา ทำให้ดูเหมือนมีฉบับรายปีจริง
สัญญาที่เซ็นในปี 2569 ต้องระบุว่า Incoterms 2020 ให้ชัดเจน คู่สัญญาจะตกลงใช้ฉบับเก่ากว่านั้นก็ได้ เช่น Incoterms 2010 แต่ต้องเขียนระบุให้ชัดว่าอ้างอิงฉบับไหน
Incoterms กำหนดอะไร และไม่ได้กำหนดอะไร
| กำหนด | ไม่ได้กำหนด |
|---|---|
|
ใครจัดการขนส่งและถึงจุดไหน ใครจ่ายค่าขนส่ง ค่ายกของ ค่าเปิดตู้ ใครทำประกันภัยและระดับความคุ้มครองเท่าไร ใครดำเนินพิธีการขาออกและขาเข้า ความเสี่ยงต่อความสูญหายหรือเสียหายเปลี่ยนมือตรงจุดไหน |
กรรมสิทธิ์ในสินค้าโอนเมื่อไร เงื่อนไขการชำระเงิน ราคาสินค้า ความรับผิดกรณีผิดสัญญา กฎหมายที่ใช้บังคับและเขตอำนาจศาล |
ความเข้าใจผิดอันดับหนึ่ง คือคิดว่า Incoterms กำหนดว่าของเป็นของใครเมื่อไร ความจริงคือกฎชุดนี้พูดเรื่องโลจิสติกส์และการแบ่งความเสี่ยงอย่างเดียว เรื่องกรรมสิทธิ์ต้องเขียนแยกในสัญญาซื้อขาย
ตารางเทียบทั้ง 11 เทอม
เรียงจากผู้ขายรับผิดชอบน้อยที่สุดไปมากที่สุด
| เทอม | ชื่อเต็ม | ขนส่งแบบไหน | ความเสี่ยงเปลี่ยนมือที่ | ใครจ่ายค่าระวาง | ใครเคลียร์ขาเข้า |
|---|---|---|---|---|---|
| EXW | Ex Works | ทุกรูปแบบ | โรงงานผู้ขาย | ผู้ซื้อ | ผู้ซื้อ |
| FCA | Free Carrier | ทุกรูปแบบ | ส่งมอบให้ผู้ขนส่ง | ผู้ซื้อ | ผู้ซื้อ |
| FAS | Free Alongside Ship | ทางทะเล | ข้างลำเรือ | ผู้ซื้อ | ผู้ซื้อ |
| FOB | Free On Board | ทางทะเล | บนเรือ | ผู้ซื้อ | ผู้ซื้อ |
| CFR | Cost and Freight | ทางทะเล | บนเรือ | ผู้ขาย | ผู้ซื้อ |
| CIF | Cost, Insurance and Freight | ทางทะเล | บนเรือ | ผู้ขาย + ประกัน C | ผู้ซื้อ |
| CPT | Carriage Paid To | ทุกรูปแบบ | ส่งมอบให้ผู้ขนส่ง | ผู้ขาย | ผู้ซื้อ |
| CIP | Carriage and Insurance Paid To | ทุกรูปแบบ | ส่งมอบให้ผู้ขนส่ง | ผู้ขาย + ประกัน A | ผู้ซื้อ |
| DAP | Delivered At Place | ทุกรูปแบบ | ปลายทางที่ตกลง | ผู้ขาย | ผู้ซื้อ |
| DPU | Delivered At Place Unloaded | ทุกรูปแบบ | ปลายทาง หลังลงของแล้ว | ผู้ขาย | ผู้ซื้อ |
| DDP | Delivered Duty Paid | ทุกรูปแบบ | ปลายทางที่ตกลง | ผู้ขาย | ผู้ขาย |
ช่องที่ทำตัวหนาคือจุดที่คนพลาดบ่อย ดูรายละเอียดในหัวข้อ กับดักใหญ่ที่สุด
7 เทอมที่ใช้ได้กับการขนส่งทุกรูปแบบ
ใช้ได้ทั้งทางเรือ ทางอากาศ ทางรถ ทางราง และแบบผสมหลายวิธี รวมถึงสินค้าที่ใส่ตู้คอนเทนเนอร์
EXW — Ex Works
ผู้ขายรับผิดชอบน้อยที่สุด
- ผู้ขายทำ
- แค่เตรียมของไว้ที่โรงงานหรือคลังของตัวเอง ไม่ต้องยกขึ้นรถด้วยซ้ำ
- ผู้ซื้อทำ
- ทุกอย่างตั้งแต่ยกของ ขนส่ง พิธีการขาออก ขาเข้า จนถึงคลังตัวเอง
- เหมาะกับ
- ผู้ซื้อที่มีตัวแทนในประเทศต้นทางอยู่แล้ว
- ระวัง
- ราคาดูถูกที่สุดแต่ต้นทุนจริงมักสูงสุด และผู้ซื้อต่างชาติมักดำเนินพิธีการขาออกในประเทศผู้ขายไม่ได้ตามกฎหมาย
FCA — Free Carrier
เทอมที่ควรใช้กับสินค้าคอนเทนเนอร์
- ผู้ขายทำ
- ส่งมอบของให้ผู้ขนส่งที่ผู้ซื้อกำหนด และดำเนินพิธีการขาออก
- ความเสี่ยง
- เปลี่ยนมือเมื่อส่งมอบให้ผู้ขนส่ง ไม่ใช่ตอนขึ้นเรือ
- ใหม่ในปี 2020
- เพิ่มทางเลือกให้ผู้ซื้อสั่งผู้ขนส่งออกใบตราส่งที่มีข้อความ on board ให้ผู้ขายได้ แก้ปัญหาที่ผู้ขายเคยเปิด L/C ไม่ได้เพราะไม่มีเอกสารนี้
CPT — Carriage Paid To
- ผู้ขายทำ
- จ่ายค่าขนส่งถึงปลายทางที่ตกลง
- แต่ความเสี่ยง
- เปลี่ยนมือตั้งแต่ส่งมอบให้ผู้ขนส่งรายแรก ไม่ใช่ตอนของถึงปลายทาง
- ระวัง
- ผู้ขายจ่ายค่าขนส่งแต่ผู้ซื้อรับความเสี่ยงระหว่างทาง ถ้าของเสียหายกลางทาง ผู้ซื้อยังต้องจ่ายเงินเต็ม
CIP — Carriage and Insurance Paid To
- ผู้ขายทำ
- เหมือน CPT แต่ต้องทำประกันภัยให้ด้วย
- ระดับประกัน
- ต้องเป็น Institute Cargo Clauses A คุ้มครองครอบคลุมทุกความเสี่ยง
- ใหม่ในปี 2020
- ยกระดับจากเดิมที่ต้องการแค่ Clause C ทำให้ CIP ต่างจาก CIF อย่างชัดเจน
DAP — Delivered At Place
- ผู้ขายทำ
- ส่งของถึงปลายทางที่ตกลง พร้อมให้ลงของ แต่ไม่ต้องลงของเอง
- ผู้ซื้อทำ
- ลงของ ดำเนินพิธีการขาเข้า และจ่ายภาษีอากร
DPU — Delivered At Place Unloaded
เทอมเดียวที่ผู้ขายต้องลงของให้
- ผู้ขายทำ
- ส่งถึงปลายทางและลงของให้เรียบร้อย
- ใหม่ในปี 2020
- เทอมนี้มาแทน DAT เดิม เปลี่ยนจากที่จำกัดเฉพาะ terminal เป็นสถานที่ใดก็ได้ที่ตกลงกัน
DDP — Delivered Duty Paid
ผู้ขายรับผิดชอบมากที่สุด
- ผู้ขายทำ
- ทุกอย่างรวมพิธีการขาเข้าและภาษีอากร จนของถึงหน้าคลังผู้ซื้อ
- เหมาะกับ
- ผู้ซื้อที่ไม่อยากยุ่งกับพิธีการเลย ต้องการตัวเลขเดียวจบ
- ระวัง
- ราคาดูแพงที่สุดแต่ไม่มีค่าใช้จ่ายซ่อน และผู้ขายต่างชาติอาจไม่มีสิทธิดำเนินพิธีการขาเข้าในไทย ต้องเช็คก่อน
4 เทอมที่ใช้เฉพาะทางทะเลและทางน้ำภายในประเทศ
สี่เทอมนี้ห้ามใช้กับสินค้าที่ใส่ตู้คอนเทนเนอร์ เพราะเขียนขึ้นสำหรับสินค้าเทกองและสินค้าที่ยกขึ้นเรือโดยตรง เหตุผลอยู่ในหัวข้อข้อผิดพลาดด้านล่าง
FAS — Free Alongside Ship
- จุดส่งมอบ
- วางของไว้ข้างลำเรือที่ท่าต้นทาง
- เหมาะกับ
- สินค้าเทกองและสินค้าขนาดใหญ่ที่ยกขึ้นเรือด้วยเครนของท่า
FOB — Free On Board
เทอมที่ใช้กันมากที่สุด และใช้ผิดมากที่สุดด้วย
- จุดส่งมอบ
- เมื่อสินค้าถูกวางลงบนเรือที่ท่าต้นทาง
- ผู้ขายจ่าย
- ค่าใช้จ่ายจนถึงของขึ้นเรือ รวมพิธีการขาออก
- ผู้ซื้อจ่าย
- ค่าระวาง ประกัน พิธีการขาเข้า และขนส่งในประเทศ
CFR — Cost and Freight
- ผู้ขายจ่าย
- ค่าระวางถึงท่าปลายทาง แต่ไม่ต้องทำประกัน
- ความเสี่ยง
- เปลี่ยนมือตั้งแต่ของขึ้นเรือที่ท่าต้นทาง
CIF — Cost, Insurance and Freight
- ผู้ขายจ่าย
- ค่าระวางและประกันถึงท่าปลายทาง
- ระดับประกัน
- ขั้นต่ำแค่ Institute Cargo Clauses C ซึ่งคุ้มครองเฉพาะความเสี่ยงหลัก
- ความเสี่ยง
- เปลี่ยนมือตั้งแต่ของขึ้นเรือ ไม่ใช่ตอนถึงท่าปลายทาง
- ระวัง
- ถ้าต้องการความคุ้มครองเต็ม ต้องตกลงเพิ่มระดับประกันในสัญญา หรือทำประกันเพิ่มเอง
กับดักใหญ่ที่สุด คนจ่ายค่าขนส่งกับคนรับความเสี่ยงไม่ใช่คนเดียวกัน
สี่เทอมนี้คือ CPT, CIP, CFR และ CIF ผู้ขายเป็นคนจ่ายค่าขนส่ง แต่ความเสี่ยงเปลี่ยนมือไปหาผู้ซื้อตั้งแต่ต้นทาง ก่อนของจะเดินทางถึงปลายทางเสียอีก
แปลว่าอะไรในทางปฏิบัติ
ถ้าคุณซื้อแบบ CIF แล้วเรือล่มกลางทาง ของหายทั้งลอต คุณยังต้องจ่ายเงินให้ผู้ขายเต็มจำนวน เพราะความเสี่ยงเป็นของคุณตั้งแต่ของขึ้นเรือแล้ว สิ่งที่คุณทำได้คือไปเคลมประกัน ซึ่งถ้าเป็น CIF ประกันขั้นต่ำคุ้มครองแค่ระดับ C อาจไม่ครอบคลุมเหตุที่เกิดจริง
การที่ผู้ขายจ่ายค่าขนส่งให้ ไม่ได้แปลว่าผู้ขายรับผิดชอบของระหว่างทาง สองเรื่องนี้แยกกันคนละส่วน และเป็นสาเหตุของข้อพิพาทส่วนใหญ่ที่เกิดขึ้นจริง
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- ใช้ FOB กับสินค้าคอนเทนเนอร์ FOB กำหนดว่าความเสี่ยงเปลี่ยนมือตอนของวางลงบนเรือ แต่ตู้คอนเทนเนอร์ถูกส่งมอบที่ลานตู้ล่วงหน้าหลายวัน เกิดช่วงว่างที่ไม่มีใครรับผิดชอบชัดเจน ควรใช้ FCA แทน
- เขียนแค่ตัวย่อโดยไม่ระบุสถานที่ เขียนว่า FOB เฉย ๆ ไม่พอ ต้องเป็น
FOB ท่าเรือแหลมฉบัง Incoterms 2020ระบุครบทั้งเทอม สถานที่ และฉบับ - เทียบราคาต่างเทอมกันตรง ๆ ราคา EXW กับ DDP เอามาเทียบกันไม่ได้ ต้องแปลงเป็นต้นทุนถึงหน้าคลังก่อนทุกครั้ง
- คิดว่า CIF แปลว่าผู้ขายรับผิดชอบจนของถึง ความจริงความเสี่ยงเปลี่ยนมือตั้งแต่ของขึ้นเรือ
- เลือก EXW เพราะราคาถูกที่สุด ผู้ซื้อต่างชาติมักดำเนินพิธีการขาออกในประเทศผู้ขายไม่ได้ตามกฎหมาย จบลงที่ต้องจ้างตัวแทนเพิ่มและแพงกว่าเดิม
- ไม่เช็คว่าผู้ขายทำ DDP เข้าไทยได้จริงไหม ผู้ขายต่างชาติที่ไม่มีนิติบุคคลในไทยอาจดำเนินพิธีการขาเข้าและขอคืน VAT ไม่ได้
- ไม่ตกลงเรื่องค่าใช้จ่ายที่ท่าปลายทางให้ชัด ค่ายกตู้ ค่าเปิดตู้ ค่าจอดตู้ มักตกหล่นระหว่างสองฝ่ายและบานปลายทีหลัง
คำถามที่พบบ่อย
Incoterms ฉบับล่าสุดคือฉบับไหน
Incoterms 2020 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่ 1 มกราคม 2563 ไม่มีฉบับ Incoterms 2026 หรือ 2025 อยู่จริง ICC ปรับปรุงประมาณทุกสิบปี ฉบับถัดไปคาดว่าราวปี 2573 แต่ยังไม่มีประกาศวันที่แน่นอน
Incoterms มีกี่เทอม
มี 11 เทอม แบ่งเป็นกลุ่มที่ใช้ได้ทุกรูปแบบการขนส่ง 7 เทอม คือ EXW FCA CPT CIP DAP DPU DDP และกลุ่มที่ใช้เฉพาะทางทะเลและทางน้ำภายในประเทศ 4 เทอม คือ FAS FOB CFR CIF
CIF กับ CIP ต่างกันอย่างไร
ทั้งสองเทอมผู้ขายต้องทำประกันให้ แต่ระดับต่างกัน CIP ใช้ได้ทุกรูปแบบการขนส่งและต้องทำประกันระดับ Institute Cargo Clauses A ที่คุ้มครองครอบคลุม ส่วน CIF ใช้เฉพาะทางทะเลและทำประกันขั้นต่ำแค่ Clause C ความแตกต่างนี้เพิ่งแยกออกจากกันใน Incoterms 2020
ทำไมสินค้าคอนเทนเนอร์ไม่ควรใช้ FOB
FOB กำหนดว่าความเสี่ยงเปลี่ยนมือเมื่อสินค้าวางลงบนเรือ แต่ตู้คอนเทนเนอร์ถูกส่งมอบให้ผู้ขนส่งที่ลานตู้ล่วงหน้าหลายวันก่อนขึ้นเรือจริง ทำให้เกิดช่วงที่ไม่มีใครรับผิดชอบชัดเจน ควรใช้ FCA แทน
Incoterms กำหนดเรื่องกรรมสิทธิ์ในสินค้าด้วยหรือไม่
ไม่ กำหนดเฉพาะการแบ่งค่าใช้จ่าย ความเสี่ยง และหน้าที่ด้านโลจิสติกส์ ไม่ได้กำหนดกรรมสิทธิ์ เงื่อนไขการชำระเงิน หรือความรับผิดกรณีผิดสัญญา เรื่องเหล่านั้นต้องระบุแยกในสัญญาซื้อขาย
เขียน Incoterms ในสัญญาอย่างไรให้ถูกต้อง
ต้องเขียนสามส่วนเสมอ คือ ตัวย่อสามตัวอักษร ชื่อสถานที่ที่ระบุชัดเจน และปีของฉบับที่อ้างอิง เช่น FCA ท่าเรือแหลมฉบัง Incoterms 2020 การเขียนแค่ตัวย่ออย่างเดียวทำให้เกิดข้อพิพาทได้
ข้อจำกัดของบทความนี้ เนื้อหาสรุปหลักการเพื่อความเข้าใจทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายหรือข้อความอย่างเป็นทางการของ ICC ข้อความที่มีผลผูกพันคือฉบับที่ ICC เผยแพร่ ควรตรวจสอบกับตัวบทและผู้เชี่ยวชาญด้านพิธีการก่อนใช้ร่างสัญญาจริง
อ่านต่อ
ไม่แน่ใจว่าควรใช้เทอมไหน
ส่งรายการสินค้าที่ต้องการมา เราเสนอให้เทียบทั้งทางในประเทศและนำเข้า พร้อมระบุเทอมที่เหมาะกับสินค้าของคุณ
ส่งรายการที่ต้องการ